A utilidade do inútil

Setembro 27th, 2016

O ano 2016, coa imposición da LOMCE, pasará á Historia como o ano en que Letras e Ciencias ficaron definitivamente separadas en aras dunha demagóxica calidade de ensino só para uns poucos, ao servizo dun progreso mal entendido que ao parecer só  pode ser acadado a través do comercio, do diñeiro, polo tanto das contas, das matemáticas, é dicir, das ciencias. Así que, as letras non serven para acumular riquezas e o tempo é demasiado precioso como para perdelo en especulacións ociosas, polo tanto as letras son asuntos menores para entreter aos que non saben de matemáticas. As letras non son útiles e todo o que non é útil desprézase.

O ano 2016 tamén é o ano da celebración do 24 centenario do nacemento de Aristóteles, para uns “o filósofo”, para outros “o científico”. Porque Aristóteles practicaba a curiosidade, que resolvía a través das disciplinas científicas e, despois, extraía as implicacións filosóficas das mesmas. Por unha parte, Aristóteles rexeitou o vacío e defendeu a finitude do universo, concepción que os partidarios actuais de certos modelos cosmolóxicos nunca poderán desprezar como fan coa infinitude do espazo de Newton. Por outra parte, Aristóteles ensinounos a percibir a causa da emoción que provoca a representación tráxica. Mesmo nos axudou a entender, coas súas reflexións ético-políticas, as tremendas consecuencias da ausencia de xustiza social.

Hoxe, a ciencia volve aos grandes interrogantes filosóficos: cal é o papel do home e da muller no entorno natural?, por exemplo. Así que volvemos a Aristóteles e a Filosofía volve á súa orixe. Pois a Humanidade segue desexando coñecer e simbolizar.
En consecuencia, unha educación que non queira ser só instrución, deberá ter como obxectivo: pensar en liberdade. A liberdade era considerada por Aristóteles como condición da realización do ser humano, polo que a condición de escravo equivalía para el a ser repudiado pola humanidade. Con el aprendeu Marx que o traballo escravizante é deshumanizador. Só cando as necesidades primarias están satisfeitas (comida, casa…) procura o ser humano o coñecemento, saber por saber, sen procurar ningún proveito material. Neste sentido a Filosofía é unha ciencia libre, pois o seu único obxectivo é ela mesma. Unha educación guiada por este principio permitirá que os individuos recuperen o espírito curioso da súa infancia arredor das humanas cousas. Nenos e nenas fanse interrogantes continuamente, pois todo o que lles rodea os sorprende. Ese é o primeiro motor da Filosofía.

FONTE: Aristóteles nos enseñó a pensar. EL PAÍS, 28/05/16

Chuzame! A Facebook A Twitter

As palabras galegas para a chuvia

Setembro 20th, 2016

Existe a crenza de que os esquimós inuit teñen centos de palabras distintas para designar a neve. Pero é falso. A falacia foi propalada polo antropólogo estadounidense Franz Boas en 1911. En realidade, as linguas inuit son polisintéticas, co que crean longas palabras que funcionan como frases completas. E por iso só teñen dúas raíces léxicas ou ‘palabras’ para a neve: ‘ganik‘, para os copos no aire; e ‘aput‘, para a que se acumula no chan. Que logo, cando se escoitan, parezan longas palabras só responde a que lle suman afijos que en galego serían adxectivos ou preposicións como ‘branca neve’, ‘neve a derreter’ ou ‘neve en po’.

Así que non é certa a lenda dos esquimós e a palabra neve. Pero si é verdade que os galegos teñen máis de cen palabras para designar a chuvia, das que 61 a denominan directamente. As razóns resultan bastante obvias.

PARA SEGUIR LENDO: GCIENCIA

Para chuvia feble: Babuña, Babuxa, Barbaña, Barbuza, Barrallo, Barrufa, Barruñeira, Barruzo, Borralla, Breca, Chuvisca, Chuviscada, Chuviñada, Froallo, Lapiñeira, Marmaña, Orballo, Parruma, Parrumada, Patiñeira, Patumeira, Poalla, Poallada, Poalleira, Poallo, Zarzallo…

Para chuvia forte: Arroiada, Ballón, Basto, Bátega, Bategada, Cebra, Cebrina, Chaparrada, Chuvascada, Chuvasco, Chuvieira, Cifra, Ciobra, Dioivo, Treixada, Xistra, Zarracina…

Cando hai raios e tronos: Treboada, Torboada, Torbón, Trebón…

Se vén con neve e xeo: Auganeve, Cebrina, Cebrisca, Escarabana, Nevada, Nevarada, Nevareira, Nevarío, Nevisca, Nevarisca, Pedrazo, Salabreada, Sarabiada, Torba…

Cando remata de chover: Amizar, Delampar, Escambrar, Escampar, Estear, Estiñar, Estrelampar…

E cando hai condensación de auga: Borraxeira, Borraxoia, Brétema, Cegoña, Fuscallo, Néboa, Neboeiro, Nebra, Zarrazina…

 

Chuzame! A Facebook A Twitter

A influencia dunha lingua na cultura global

Setembro 6th, 2016

Habitualmente, cando queremos medir a importancia dunha lingua na cultura global botamos man do número de falantes ou do seu nivel económico. En consecuencia, vendo o enorme número de falantes do chinés-mandarín e, sobre todo, vendo o crecente poderío económico de China, deberíamos aconsellar aos xoves aprender chinés e mesmo substiuílo polo inglés nas aulas, pois semella que o chinés será a lingua do futuro.

Porén, nin o número de falantes, nin a riqueza económica son o que máis condiciona a influencia dunha lingua a nivel global. Segundo as conclusións dun estudo publicado na revista Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) , a influencia dunha lingua mídese principalmente pola súa capacidade de relacionar linguas distantes, polo seu grao de relación con outras linguas, pola súa capacidade de servir de instrumento de comunicación entre linguas incomprensibles entre si. É dicir, pola capacidade que unha lingua ten de tender pontes entre linguas que representan culturas moi diferentes e moi afastadas. En consecuencia, a lingua franca do futuro podería ser outra…

Nese sentido, o chinés-mandarín é unha lingua periférica, illada en si mesma polo tamaño do seu propio territorio, que lles permite ser autosuficientes. Ademais o chinés é útil en China, pero non é unha lingua falada  noutras rexións debido á  súa complexidade.

Servíndose dos datos provenientes do Twitter, da Wikipedia e de traducións literarias, e utilizando un algoritmo semellante ao que utiliza o motor de busca de Google, @s investigador@s elaboraron tres mapas cuxos resultados situaban 75 linguas no centro das relacións lingüísticas e cunha influencia global superior á que lles daba o seu PIB ou o número dos seus falantes. Esas si poderían ser as linguas do futuro.

Os resultados destas investigacións sitúan o inglés, e non o chinés-mandarín, no teito da influencia global  pola súa capacidade de relacionar os falantes doutras linguas entre si. E, a pesar do número de falantes do chinés ou do árabe, estas linguas xorden como periféricas, fronte ao portugués, ao francés ou ao italiano moito máis centrais e influentes a pesar do seu menor número de falantes, así como do seu menor poderío económico.

No chanzo máis elevado, tras o inglés, as linguas máis influentes son o francés, o español, o italiano e o ruso. No seguinte chanzo, atópanse o holandés, o portugués, o sueco e o dinamarqués. Mais o salientable deste estudo é que tamén atopamos entre estas ” linguas centrais” a presenza do galego.

Estes resultados demonstran que a cultura e a lingua están intrinsecamente ligadas e que promover unha é promover a outra. Así as cousas, as linguas do futuro serán as linguas que hoxe entendan a importancia da alofonía (aumentando o número de estranxeiros que falan a nosa lingua e a tradución de libros para outras linguas), pois o inglés manterá o seu dominio, pero non corremos o risco de ter unha única lingua global que elimine as outras.

FONTE: Publico.pt

Chuzame! A Facebook A Twitter

É o galego unha lingua minoritaria?

Setembro 6th, 2016

Chuzame! A Facebook A Twitter

PuntoGal celebra o Día de Galicia lanzando o DNI galego

Xullo 25th, 2016

FONTE: GCIENCIA

Chuzame! A Facebook A Twitter

Memoria do labor feito (1ºESO, 2015-16)

Xullo 16th, 2016

Chuzame! A Facebook A Twitter

Memoria do labor feito (1ºBacharelato, 2015-16)

Xullo 15th, 2016

Chuzame! A Facebook A Twitter

Non deixes a túa lingua!

Xuño 7th, 2016

Chuzame! A Facebook A Twitter

HAi cen anos das Irmandades da Fala

Maio 26th, 2016

IRMANDADES DA FALA

IRMANDADES DA FALA (1916-2016). REGRESO AO FUTURO (AGAL)

Chuzame! A Facebook A Twitter

iFala

Maio 25th, 2016

O colectivo Ora galega organiza unha exposición itinerante arredor das Irmandades da Fala co gallo do seu centenario. O 20 de maio deuse a coñecer a súa iniciativa co nome iFala, e tamén o contedor da exposición, un autobús de duplo andar.

“A mostra reproduce a historia desde unha perspectiva moderna e innovadora, mostrando que o legado das Irmandades está vixente e pode interesar tamén á xente nova. Os vídeos elaborados por persoas do noso mundo creativo contaxian o mesmo entusiasmo que levou á súa creación hai cen anos”, explicou a vice-presidenta da Deputación da Coruña, Goretti Sanmartí.

De facto, o autobús incorpora materiais interactivos e tamén música. Unha peza interpretada polo colectivo arte-terrorista Poetarras, guionizada por Illa Bufarda e no que colaboran facianas ben recoñecíbeis da escena galega como De Vacas, Ses, Isabel Risco ou David Amor.

Alén diso, paneis expositivos fan un percorrido histórico en forma de liña do tempo desde os Mártires de Carral até o golpe de 1936 cunha información básica que se pode completar no aplicativo e na páxina de iFala. A iniciativa, dixo o profesor Carlos Quiroga, de Ora galega, “fai xove algo que ten un século mais mostra unha vixencia alucinante. Ficamos nós mesmos emocionados co produto”.

FONTE: SERMOS GALIZA

PARA SABER MÁIS SOBRE AS IRMANDADES DA FALA, PREME AQUÍ: MARLOU

Chuzame! A Facebook A Twitter

Martín Códax volve a casa

Maio 24th, 2016

Martín Codax volve ás ondas do mar de Vigo. Despois de corenta anos no Morgan Library Museum de Nova York o Pergamiño Vindel regresará a Vigo. A obra, de finais do século XIII ou principios do XIV, que contén sete cantigas de amigo de Martín Códax, volverá á contorna que lle serviu de inspiración ao trobador galego, despois que o museo propietario do pergamiño atendese a petición da Universidade de Vigo para permitir a súa exhibición na cidade.

Xunto ao Códice Calixtino, está considerada como unha das xoias antigas manuscritas máis valiosas de Galicia.

Escrito por unha soa cara a catro columnas con 26, 24, 23 e 17 liñas respectivamente e cunha dimensión de 34 x 45 centímetros, nada se soubo da obra de Martín Codax durante séculos ata que en 1914 o comerciante madrileño de libros antigos Pedro Vindel atopouno na garda interior dun exemplar do século XIV, aínda que encadernado no XVIII, do libro De officiis de Cicerón. O descubridor pronto deu conta do achado nun artigo titulado Las siete canciones de la enamorada, poema musical por Martín Códax, publicado na revista Arte Español.

Xunto coas sete cantigas de amor de Don Denís, a música das cantigas de Martín Códax son as únicas mostras atopadas da canción profana galego-portuguesa. A súa estrutura musical é sempre idéntica, formada por dúas frases musicais, a segunda derivada da primeira, e un retrouso que inclúe unha terceira frase, cuxo material melódico se relaciona en moitas ocasións coas anteriores.

FONTE: GCIENCIA

Chuzame! A Facebook A Twitter

De oficio poeta

Maio 24th, 2016

MANUEL MARÍA

Chuzame! A Facebook A Twitter

O único patrimonio que temos como pobo: o galego

Maio 24th, 2016

Chuzame! A Facebook A Twitter

Imos dar a despedida ao Café, bolo e lingua

Maio 21st, 2016

Hai seis anos, como Teseo chegou a Creta, chegastes vós ao Instituto, dispostos a percorrer o seu labirinto. Primeiro obrigatoria e despois voluntaria e valorosamente, dispost@s a loitar contra o Minotauro, ese monstro voraz que vos agardaba oculto en cada proba, en cada exame. Ese monstro atopástelo tamén no voso interior (inseguridades, ansiedades, tristuras) disposto a devorarvos en calquera momento e a derrotarvos no voso camiño. Pero lograstes dominar o monstro, rematar a tarefa e saír do labirinto, non para regresar á casa-nai, senón para iniciar a vosa viaxe polo mundo, para entrar nun novo labirinto: a vida!

Mañá comezades a percorrer ese novo camiño e precisarades, para poder atopar un día o camiño de regreso á casa, o fío de ouro que Ariadna lle entregou a Teseo. Eis a nosa misión como docentes, ese é o noso legado: o fío, o instrumento que vos permita loitar contra o Minotauro e non sucumbir ante as desigualdades sociais como @s xoves atenienses.

Non somos oráculos. Non podemos predicir o voso futuro. Non podemos evitarvos os perigos nin librarvos do fracaso. Pero temos, como o oráculo, o deber de proporcionarvos as armas para loitar cos monstros, o deber de ensinarvos a tomar decisións.  Mais as decisións son vosas! E só vós sodes responsables delas. Teseo sálvase porque cre en Ariadna, confía no fío que ela lle entregou.

Desconfiades do noso legado porque credes que entre os pensamentos que hoxe vos moven e os que, na primeira xuventude, nos moveron a nós semella que hai moita diferenza. Mais desde a perspectiva da segunda (case terceira) xuventude vese que, entre onte e hoxe e o que vós fagades por vir, cose o fío de Ariadna a paixón exaltada do pasado ás perdas e receos do presente.  Loucura ou posibilidade: o feito, feito está! E hoxe é o fío que se vos entrega para tecer e destecer o voso porvir.

Debedes saber que a batalla non rematou, nin morreron nela todos os combatentes, nin corou a vitoria a nosa loita. Que o camiño empeza hoxe, cando botades a andar cos pés nus; e nel, como nunha esfinxe, fican ocultos os segredos da vida que vos agarda.

Non temades crearvos inimigos: pobre do que non os ten!

Lembrádevos de Castelao e non lle poñades tachas á obra mentres non estea rematada e, o que pense que vai mal, que traballe nela, porque hai sitio para tod@s. Pero non permanezades na quietude, non deixedes que morran as ideas por unha fatalidade do destino. O voso futuro construídelo vós cada día; o noso destino construirédelo vós a partir de mañá.

Non esquezades que a perseveranza é a virtude dos pobos e a coherencia, a virtude dos individuos. Se ben é duro perseverar río arriba e contra o temporal, é máis duro aínda ser coherentes sendo sempre diferentes. Pero vale máis loitar como Quixote contra muíños de vento ou como Rosalía contra as sombras, como unha estranxeira na súa patria, que permanecer mudos como cadáveres na procura da terra.

Se pensades que nós non nos equivocamos en todo, que non todo pasou inutilmente, que algo vale o que vos entregamos, que aínda vos queda moito por facer… entón, temos futuro! Porque seredes quen, como Teseo, de vencer ao Minotauro e regresar a casa, sen Ariadna, pero con novos fíos de ouro.

 

Chuzame! A Facebook A Twitter

O papagaio

Maio 21st, 2016
Pepe Carreiro e Abraham Carreiro presentan “O Papagaio“, un xornal mensual dirixido a lector@s de até 12 anos.
En Trafegando ronseis contan isto sobre a nova publicación:

Preguntados polo motivo do título, Pepe comenta que foi idea do seu fillo, Abraham, xa que o papagaio é un animal que se presta a ser mascota, e máis un animal que fala, e que se pode dirixir a este tipo de lectorado.
A idea xorde porque ambos aman o mundo do Xornalismo e querían encher un oco baleiro, pois non hai nada semellante dirixido a alumnos e alumnas tan nov@s. 
Chuzame! A Facebook A Twitter