Abrimos a fiestra a Rosalía

Febreiro 22nd, 2018

Nun mundo de fiestras pechadas, buscamos o refacho de vento que as abra de vez. Nun mundo que busca facer as comunidades e as persoas máis pequenas, os cartos e a cobiza máis grandes, precisamos forza e profundidade, emoción e pensamento. Ante as fiestras pechadas contra a vida, contra as voces das mulleres, das desprazadas e das nosas outras cómprenos unha palabra firme e abranguente que nos guíe. No bater das fiestras que cheiran a couza do pasado, a mentiras que repetidas mil veces queren chegar a ser verdades, a fala que se nos rouba e aire que nos falta precisamos a bravura das mareas e o salvaxe das montañas. Precisamos todo do que falou e todo o que foi Rosalía de Castro.
Ela é o refacho que busca abrir as nosas fiestras. Un refacho que chega dende o pasado para nos falar do futuro. Un refacho que quere abrir a fiestra para que poidamos navegar. Coa forza das baleas, da que busca novas fillas do mar, da que se ri dos papeis de xénero e nos anima a redefinilos como literatas. Un refacho que trae a voz de todas as meniñas gaiteiras que están por chegar. Un refacho que canta a vida e transforma todo dende as raíces.

Mais para que o refacho entre, precisa da nosa vontade. Pídenos, imperiosa: Abride a fiestra!

E na nosa man está abrir a fiestra. Abrila para vermos a muller, a escritora, a irredutible. A voz que nos une ás rebeldes do mundo, que fascina coa súa luz por onde pasa, que nos ofrece a súa clarividencia para tecermos novas alianzas, a que sempre está do lado da xustiza, do noso lado, a que sempre está aínda por descubrir. Porque en todos os recunchos do mundo, mais sobre todo aquí, en Galicia, hai rosalías que cantan e que falan, alancando con brillantes e destemidas botas azuis entre a lama.
Rosalías que abrimos a fiestra saíndo á rúa contra o espolio da terra que ela cantou, ecolóxica antes de que existise nin o termo. Cada vez que nos negamos a seguir converténdonos en plantación de eucaliptos, minas, xeriátrico e mercadoría, reivindicando a paisaxe que ela utilizou politicamente coma ninguén. Cada vez que pulamos polo público, a sanidade, o transporte, as axudas a quen está na marxe e ela puxo sempre, dende o afecto e a transgresión, no centro. Cada vez que desfacemos o discurso que sustenta a violencia de tantos Pedros mediante a escrita e a acción feminista, contra todos eses que seguen ladrando mentres nosoutras camiñamos.
Abride a fiestra para as viaxes interiores, para a coraxe dos afectos, para sermos das que non temos medo de pensar e de sentir simultaneamente, de recoñecernos mulleres con palabra e voz propia, herdeiras e compañeiras daquela que en cada dedicatoria se recoñecía nas súas iguais.
Abride a fiestra á afouteza e ao abraio, á redefinición do que a historia dos homes fixo de mulleres irreverentes coma ela.
Abride a fiestra porque Rosalia de Castro é o mundo que está por facer. Un mundo que se abre se o abrimos.

María Reimóndez
Asociación de Escritoras e Escritores en Lingua Galega (AELG)

#AbrideAFiestra

FONTE: AELG

Chuzame! A Facebook A Twitter

Rianxo medra, cando falas!

Febreiro 21st, 2018

Chuzame! A Facebook A Twitter

21 de Febreiro, Día da Lingua Nai

Febreiro 21st, 2018

Chuzame! A Facebook A Twitter

O banco Santander e Ministerio de Xustiza negan a posibilidade de pagar de multas en galego

Xaneiro 23rd, 2018

O último caso coñecido a través do servizo Liña do Galego aconteceu nunha sucursal de Ferrol o pasado 1 de decembro cando un cidadán quixo aboar o pagamento dunha sanción na conta do xulgado e solicitou expresamente poder asinar o resgardo da operación en lingua galega. A entidade bancaria negoulle esta posibilidade dicíndolle que só podía facerse en español.

PARA SABER MÁIS: A MESA

Chuzame! A Facebook A Twitter

Exclusión do idioma galego na exposición ‘In tempore sueborum’

Xaneiro 17th, 2018

O primeiro reino medieval de occidente fundouse na Gallaecia coa chegada do rei suevo Hermerico e o seu pobo a principios do século V. Poucas décadas despois Requiario, convertido ao catolicismo, sería precursor na emisión de moeda propia, salientando así a súa independencia do Imperio Romano. Velaquí o xermolo fundacional do Reino de Galicia. Os suevos gobernaron Gallaecia durante case 200 anos establecendo un espazo identitario, político e xeográfico do que hoxe somos herdeiros. Nese territorio nacería logo a lingua galega.

Hoxe poderiamos conectar estes feitos e gozar en Ourense da exposición In tempore sueborum, coñecendo máis do noso Reino Suevo dos séculos V e VI. Porén, as entidades organizadoras, Deputación e Xunta de Galicia, aproveitaron a ocasión para causarlle outro agravio máis á lingua galega e a todos os galegos.

ProLingua denuncia que se edite un catálogo só en castelán de 308 páxinas a cor e con fotos e que unha secundarizada “versión en galego” apenas teña 120 páxinas sen fotos nin cores. ProLingua reclama que a Deputación de Ourense e a Xunta de Galicia fagan da lingua galega a base fundamental da súa acción cotiá e non sigan a secundarizar e a reducir os usos do único idioma propio de Galicia.

FONTE: PROLINGUA

Chuzame! A Facebook A Twitter

A primeira muller que dirixiu un xornal no Estado español foi a galega Mª Luz Morales Godoy

Xaneiro 16th, 2018

Xornalista, editora, crítica cinematográfica, muller comprometida co seu tempo, foi a representante da Asociación de Escritores Galegos en Barcelona. De 1936 a 1937, dirixiu La Vanguardia e mantivo o compromiso galeguista malia vivir desde nova en Barcelona.

Así, foi activista a prol do Estatuto de Autonomía de Galiza e após o golpe de estado franquista, foi expulsada do traballo. Aliás, acusada de pertencer ao Partido Galeguista, ficou inhabilitada para exercer o xornalismo e foi encarcerada.

María Luz Morales Godoy, considerada unha referencia para a incorporación das mulleres ao xornalismo, faleceu en Barcelona en 1980. Escribiu, até os seus últimos días, no Diario de Barcelona.

PARA SABER MÁIS: SERMOS GALIZA

Chuzame! A Facebook A Twitter

En galego non mola

Xaneiro 15th, 2018

Chuzame! A Facebook A Twitter

O galego e o bullyng

Xaneiro 14th, 2018

FONTE: CARTA XEOMÉTRICA

Chuzame! A Facebook A Twitter

Acoso escolar e lingua galega

Xaneiro 13th, 2018

Traballo feito por estudantes de primeiro de educación primaria da Universidade da Coruña, para a materia de Galego e a súa didáctica na que se establece un paralelismo entre o acoso escolar a a discriminación derivada dos prexuízos lingüísticos. Unha moi boa idea que merece distribució.

FONTE: CARTA XEOMÉTRICA

Chuzame! A Facebook A Twitter

Quico Cadaval: lingua, expresividade e chascarraschás

Xaneiro 5th, 2018

Chuzame! A Facebook A Twitter

Denuncian que un servizo municipal da Coruña nega atención e documentación en galego

Xaneiro 3rd, 2018

A Mesa rexistrou unha queixa contra a Empresa Municipal de Vivenda, Servizos e Actividades (EMVSA) que xestiona os procedementos administrativos sancionadores de infraccións de tráfico do Concello da Coruña. O motivo da queixa foi a negativa da empresa a facilitarlle a atención e documentación en galego dun expediente a un cidadán que llo solicitou expresamente.

FONTE: GALICIA CONFIDENCIAL

Chuzame! A Facebook A Twitter

Convocan unha manifestación contra a oficialidade do bable …E xa van sete

Xaneiro 2nd, 2018

Desde que fora creada a Academia de la Lengua Asturiana, en 1980, o debate sobre a oficialidade do bable é un tema recorrente, que propicia continuos “rifirrafes” entre os distintos Grupos políticos da rexión, a favor e en contra pola identidade dunha lingua propia.

Segundo a terceira enquisa sociolingüística da academia da Lingua Asturiana, presentada este verán, o 53% dos asturianos apoia a demanda da oficialidade. Non obstante, Izquierda Unida, promotores do debate político, rexeitan convocar un referéndum ao respecto mentras que os colectivos en contra da oficialidade invitan aos grupos defensores a que expliquen os custos da súa aprobación e as consecuencias da súa aplicación, sobre todo na administración.

Todo isto levou a que o enfrontamento lingüístico se agravase estes días entre as distintas formacións políticas do Principado, impulsado polo “process catalán”. O Partido Popular presentou, para a súa votación, unha resolución en contra da cooficialidade. E. para a súa sorpresa, a proposta no saiu adiante.

Algúns dos contrarios á oficialidade do bable botan man do pensamento dun dos grandes académicos da lingua española, asturiano de orixe, Emilio Alarcos Llorach: “La lengua va por donde inconscientemente quieren sus hablantes”. Por iso recomendou non preocuparse polo futuro da lingua e vía innecesario o apoio oficial para divulgala, ao considerar que “la lengua, como la vida, si ha de tener suerte se abre paso por sí sola”. A última petición de Alarcos, neste discurso tan aplaudido, pronunciado o día en que cumpría 76 anos e véspera do Día do Libro, era:  “Señores, no me hagan propaganda de la lengua; déjenme la lengua en paz”.

Habería que preguntarse entón para que foi creado o Instituto Cervantes e por que o seu orzamento é de máis de 120 millóns de euros. E, en consecuencia, habería que preguntarse por que, pola contra, o plan de fomento da lingua galega só dispuxo de 6’76 millóns en 2016.

FONTES:

Chuzame! A Facebook A Twitter

Calendario APEGO 2018

Xaneiro 1st, 2018

Calendario apego 2018 from Marlou
Chuzame! A Facebook A Twitter

As palabras galegas para a chuvia

Decembro 30th, 2017

Existe a crenza de que os esquimós inuit teñen centos de palabras distintas para designar a neve. Pero é falso. A falacia foi propalada polo antropólogo estadounidense Franz Boas en 1911. En realidade, as linguas inuit son polisintéticas, co que crean longas palabras que funcionan como frases completas. E por iso só teñen dúas raíces léxicas ou ‘palabras’ para a neve: ‘ganik‘, para os copos no aire; e ‘aput‘, para a que se acumula no chan. Que logo, cando se escoitan, parezan longas palabras só responde a que lle suman afijos que en galego serían adxectivos ou preposicións como ‘branca neve’, ‘neve a derreter’ ou ‘neve en po’.

Así que non é certa a lenda dos esquimós e a palabra neve. Pero si é verdade que os galegos teñen máis de cen palabras para designar a chuvia, das que 61 a denominan directamente. As razóns resultan bastante obvias.

PARA SEGUIR LENDO: GCIENCIA

Para chuvia feble: Babuña, Babuxa, Barbaña, Barbuza, Barrallo, Barrufa, Barruñeira, Barruzo, Borralla, Breca, Chuvisca, Chuviscada, Chuviñada, Froallo, Lapiñeira, Marmaña, Orballo, Parruma, Parrumada, Patiñeira, Patumeira, Poalla, Poallada, Poalleira, Poallo, Zarzallo…

Para chuvia forte: Arroiada, Ballón, Basto, Bátega, Bategada, Cebra, Cebrina, Chaparrada, Chuvascada, Chuvasco, Chuvieira, Cifra, Ciobra, Dioivo, Treixada, Xistra, Zarracina…

Cando hai raios e tronos: Treboada, Torboada, Torbón, Trebón…

Se vén con neve e xeo: Auganeve, Cebrina, Cebrisca, Escarabana, Nevada, Nevarada, Nevareira, Nevarío, Nevisca, Nevarisca, Pedrazo, Salabreada, Sarabiada, Torba…

Cando remata de chover: Amizar, Delampar, Escambrar, Escampar, Estear, Estiñar, Estrelampar…

E cando hai condensación de auga: Borraxeira, Borraxoia, Brétema, Cegoña, Fuscallo, Néboa, Neboeiro, Nebra, Zarrazina…

 

Chuzame! A Facebook A Twitter

Por que o éuscaro aumenta en falantes e cae o galego?

Decembro 30th, 2017

Txerra Rodríguez, sociológo vasco, destaca a experiencia de 30 anos de normalización en Álava. Di que a situación que se vive en Galicia é a inversa da que existe en calquera dos territorios de Euskal Herria, onde os mozos menores de 18 anos son os principais falantes do idioma autóctono.

Respecto a Galicia:“A tendencia cara o futuro non semella moi positiva”

Con respecto ao caso galego, o sociolingüista vasco considera que nestes intres a situación que se vive en Galicia é a inversa da que se vive en calquera dos territorios de Euskal Herria, onde os menores de 18 anos son os principais falantes do éuscaro. “O uso e o coñecemento do galego é moito máis amplo que alí, pero non sei ata cando se vai poder manter, xa que todo isto non deixa de ser un proceso social de xeracións”, recalcou Rodríguez, ao tempo que incidiu na idea de que alí se vive unha época de revitalización, mentres que en Galicia a situación é de retroceso, “pero, aínda así, penso que a situación galega segue sendo moito mellor ca vasca, se ben, a tendencia cara o futuro non semella moi positiva”.

PARA LER O ARTIGO COMPLETO: GALICIA CONFIDENCIAL

 

Chuzame! A Facebook A Twitter